Chục nghìn tấn thịt heo vào TP.HCM thế nào?

Thịt heo vào TP.HCM được kiểm dịch qua nhiều khâu. Ảnh: Diệu Thanh.

Ở nhóm thủy sản, hiện có 11 trang trại tham gia chuỗi thực phẩm an toàn, cung cấp bình quân khoảng 22.000 tấn thủy sản mỗi năm, cùng với khoảng 4,8 triệu lít nước mắm/năm, chủ yếu đến từ các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

Riêng với sản phẩm thịt, Ban Quản lý Đề án đã cấp chứng nhận chuỗi thực phẩm an toàn cho 93 trang trại, cơ sở sản xuất, sơ chế và kinh doanh. Trong đó, sản lượng bình quân hàng năm của các mặt hàng chính gồm 35.000 tấn thịt heo, 42.000 tấn thịt gà và 19.500 tấn thịt bò. Riêng trứng gia cầm là mặt hàng có quy mô lớn, với sản lượng gần 500 triệu quả mỗi năm.

Thịt heo được xem là mặt hàng nhạy cảm nhất, không chỉ vì sản lượng tiêu thụ lớn mà còn do chuỗi cung ứng phức tạp, trải dài qua nhiều địa phương. Từ khâu chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ đến phân phối, chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo cũng có thể tạo ra rủi ro cho toàn bộ thị trường.

Kiểm dịch thịt heo vẫn dựa chủ yếu vào dấu kiểm soát thú y

Theo PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, hiện nay công tác quản lý thịt heo lưu thông trên địa bàn thành phố vẫn chủ yếu dựa vào quy trình kiểm dịch thú y theo quy định hiện hành.

Theo đó, heo được vận chuyển từ các địa phương về TP.HCM phải được kiểm dịch trước khi xuất chuồng, sau đó tiếp tục được kiểm tra tại các cơ sở giết mổ. Sau khi giết mổ, thịt heo chỉ được phép đưa ra thị trường khi đã được đóng dấu kiểm soát thú y.

Tuy nhiên, hình thức kiểm soát truyền thống này cũng bộc lộ những hạn chế nhất định. Dấu kiểm dịch chỉ phản ánh tình trạng kiểm soát tại thời điểm giết mổ, trong khi thịt sau đó có thể bị chia nhỏ, phân phối qua nhiều khâu trung gian, khiến việc truy ngược đầy đủ nguồn gốc trở nên khó khăn.

PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Để tăng cường tính minh bạch, TP.HCM đã triển khai đề án truy xuất nguồn gốc thịt heo, áp dụng công nghệ nhận diện nhằm theo dõi sản phẩm từ khâu giết mổ đến phân phối. Heo đưa vào các chợ đầu mối và hệ thống phân phối trên địa bàn được gắn vòng nhận diện, cho phép truy xuất thông tin khi cần thiết.

"Trên thực tế, việc truy xuất nguồn gốc chưa đạt hiệu quả đồng bộ. Một số trường hợp heo có gắn vòng nhận diện nhưng không truy xuất được đầy đủ thông tin, hoặc dữ liệu không được cập nhật xuyên suốt toàn bộ chuỗi", PGS Phong Lan nhấn mạnh.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định nằm ở sự phân tách trách nhiệm quản lý. Khâu từ trang trại đến cơ sở giết mổ thuộc trách nhiệm của ngành nông nghiệp tại các địa phương, trong khi TP.HCM chủ yếu kiểm soát tốt hơn ở khâu sau giết mổ và lưu thông trên thị trường.

PGS Phong Lan cho hay trong phạm vi quản lý của thành phố, tất cả thịt heo vào hệ thống chợ đầu mối đều phải đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thú y. Truy xuất nguồn gốc được xem là biện pháp hỗ trợ, giúp tăng khả năng theo dõi và phát hiện rủi ro, nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn phương thức kiểm soát truyền thống.

Từ góc nhìn của cơ quan quản lý, truy xuất nguồn gốc là công cụ quan trọng để nâng cao minh bạch và trách nhiệm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Tuy nhiên, để công cụ này phát huy hiệu quả thực chất, việc triển khai cần sự phối hợp đồng bộ giữa các địa phương, từ chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ đến phân phối.

Trong bối cảnh TP.HCM tiếp tục phụ thuộc lớn vào nguồn thực phẩm từ bên ngoài, bài toán đặt ra không chỉ là kiểm tra nhiều hơn, mà là kết nối dữ liệu tốt hơn, phân định rõ trách nhiệm và tăng tính ràng buộc giữa các khâu trong chuỗi cung ứng. Chỉ khi đó, nguyên tắc “từ trang trại đến bàn ăn” mới thực sự vận hành trọn vẹn, thay vì dừng lại ở những con số trong báo cáo.