Bộ Y tế hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc đối với thực phẩm nhập khẩu

Nhằm siết chặt quản lý an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả “tiền kiểm” và “hậu kiểm”, mới đây, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.13/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm và Nghị định số 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm. Cả 2 Nghị quyết và Nghị định này đều có hiệu lực từ ngày 26/1/2026.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Nghị định số 46/2026 là sự chuyển đổi từ cơ chế “tự công bố sản phẩm” sang “đăng ký bản công bố hợp quy”. Trước đây, theo Nghị định 15/2018, doanh nghiệp tự công bố, tự chịu trách nhiệm về sản phẩm, hiệu lực hồ sơ gần như vĩnh viễn.

Tuy nhiên, theo Nghị định số 46/2026, doanh nghiệp bắt buộc phải đăng ký bản công bố hợp quy tại cơ quan quản lý (tức là tiền kiểm một phần) đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn; Phụ gia thực phẩm; Chất hỗ trợ chế biến; Dụng cụ, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Doanh nghiệp phải tái đánh giá chất lượng và làm mới hồ sơ định kỳ (hiệu lực hồ sơ tối đa là 3 năm), tăng tính an toàn cho người tiêu dùng.

Nghị định 46/2026 hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm có nhiều điểm mới so với trước. Ảnh: minh họa.

Nghị định 46/2026 thể hiện quyết tâm đổi mới phương thức quản lý an toàn thực phẩm theo hướng tiếp cận dựa trên quản lý rủi ro, tiệm cận thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, do Nghị định có hiệu lực ngay, trong khi một số quy định mới chưa có hướng dẫn chi tiết và chưa thiết lập cơ chế chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu trước thời điểm hiệu lực nhưng chưa hoàn tất thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm, đã phát sinh một số khó khăn trong tổ chức thực hiện tại cửa khẩu.

Theo tổng hợp bước đầu, các khó khăn chủ yếu liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là nông sản, thủy sản và thực phẩm tươi sống, bánh kẹo và một số nhóm thực phẩm khác.

Tại Hội nghị trực tuyến phổ biến Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026 NQ-CP được tổ chức chiều ngày 2/2, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, những ngày vừa qua, Bộ Y tế đã nhận được ý kiến của các doanh nghiệp, địa phương phản ánh về việc triển khai các quy định mới của Nghị định 46 còn lúng túng, cần làm rõ thêm.

Ngay sau khi tiếp nhận phản ánh, Bộ Y tế đã tổ chức nhiều cuộc họp liên ngành, từ cấp kỹ thuật đến cấp lãnh đạo, với sự tham gia của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và Văn phòng Chính phủ. Phó thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo các Bộ, ban ngành rà soát toàn diện các vướng mắc liên quan đến Nghị định 46.

Trước băn khoăn của một số địa phương về việc các cơ quan kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm không nhận mẫu, hồ sơ kiểm nghiệm khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khi làm thủ tục thông quan, TS Chu Quốc Thịnh - Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế hướng dẫn, các doanh nghiệp có thể gửi mẫu đến các đơn vị gần khu vực để được kiểm nghiệm. Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị các bộ ngành chỉ đạo đơn vị kiểm nghiệm tăng cường, phối hợp, thực hiện kiểm nghiệm để tránh gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp.

Cũng theo TS Chu Quốc Thịnh, nghị định và nghị quyết mới đã có điều khoản chuyển tiếp rõ ràng. Cụ thể, các sản phẩm trước đây thực hiện tự công bố được gia hạn 12 tháng để chuyển sang quy định mới. Các sản phẩm đã đăng ký bản công bố được gia hạn tối đa 24 tháng để hoàn tất việc chuyển đổi. Trong thời gian chuyển tiếp, hồ sơ tự công bố cũ vẫn được chấp nhận, hàng hóa vẫn được thông quan bình thường, không bị dừng đột ngột.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị, để khắc phục những khó khăn, lúng túng ban đầu khi triển khai Nghị định 46, thời gian tới, cần sự phối hợp của các ban ngành, tập trung vào việc hướng dẫn, giải quyết vướng mắc trong tổ chức thực hiện, ban hành văn bản hướng dẫn theo thẩm quyền. Thứ trưởng cũng đề nghị các địa phương và ban ngành liên quan nghiên cứu kỹ các quy định của Nghị định để hướng dẫn các cá nhân, tổ chức doanh nghiệp thực hiện.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cho biết, thời gian tới, để công tác quản lý an toàn thực phẩm chặt chẽ hơn, phù hợp với thực tiễn, Luật An toàn thực phẩm sẽ được sửa đổi tạo điều kiện cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng tốt hơn.