'Sát thủ' giấu mặt gây đột quỵ ngay trên bàn nhậu

Những bữa tiệc tất niên ngập trong rượu bia. Ảnh minh hoạ: Pexels.

Cuối năm là thời điểm các buổi liên hoan, tất niên diễn ra liên tục. Từ họp mặt gia đình, bạn bè đến tiệc công ty, rượu bia gần như không thể thiếu. Việc ăn uống thoải mái, quá chén nhiều ngày liền khiến cơ thể phải chịu áp lực lớn trong thời gian ngắn.

Thói quen này liên quan đến gần 200 nguyên nhân bệnh tật, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiêu hóa, rối loạn chuyển hóa và đặc biệt là đột quỵ.

Say rượu không chỉ là mệt

Bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Tấn Vũ, nguyên Trưởng đơn vị điều trị ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), cho biết rượu bia là một trong những yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể thay đổi được nhưng lại chiếm tỷ lệ cao ở người bệnh.

Theo thống kê của Viện Tim mạch Quốc gia, việc uống rượu bia làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não gấp 5 lần so với người không uống. Nguy cơ này càng rõ rệt trong những dịp cao điểm như cuối năm, khi tần suất uống rượu tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Rượu bia có thể gây đột quỵ theo hai cơ chế. Thứ nhất là tác động trực tiếp lên não, gây rối loạn tuần hoàn não cấp. Thứ hai là tác động gián tiếp thông qua việc làm trầm trọng các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tăng mỡ máu, tăng đường huyết, xơ vữa động mạch, tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.

“Chỉ cần vài ngày uống rượu bia liên tục, huyết áp và đường huyết có thể tăng vọt, đặc biệt ở người đã có bệnh nền. Đây là thời điểm rất dễ xảy ra đột quỵ cấp”, bác sĩ Vũ nhấn mạnh.

Cuối năm là thời điểm nhiều người nạp rượu bia liên tục. Ảnh: Quốc Toàn.

Ở liều thấp, rượu có thể tạo cảm giác hưng phấn, giúp người uống cởi mở hơn. Tuy nhiên, khi sử dụng quá mức, rượu bia nhanh chóng trở thành yếu tố gây hại.

Về tác hại ngắn hạn, rượu bia làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, té ngã, chấn thương, đuối nước. Ngộ độc rượu, viêm gan cấp, viêm tụy cấp và đột quỵ cấp có thể xảy ra ngay sau các bữa nhậu kéo dài.

Về lâu dài, rượu bia góp phần làm tăng mỡ nội tạng, gây tăng huyết áp, tăng đường huyết, từ đó làm gia tăng nguy cơ đái tháo đường, bệnh tim mạch và đột quỵ. Rượu cũng là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh ung thư như ung thư vú, miệng, họng, thực quản, gan, đại trực tràng; đồng thời làm suy yếu hệ miễn dịch, ảnh hưởng trí nhớ, sức khỏe tâm thần và có thể gây nghiện.

Bác sĩ Vũ cho hay một nguy cơ đáng lo ngại là khi uống nhiều rượu, người say ngủ mê hoặc lơ mơ, khiến các dấu hiệu đột quỵ bị bỏ qua. Khi được phát hiện thì đã qua “thời gian vàng” điều trị.

Bác sĩ Vũ khuyến cáo cần đánh thức người say rượu để phân biệt ngủ say và hôn mê do đột quỵ. Nếu lay gọi không đáp ứng, kích thích đau mà không có phản xạ, kèm các dấu hiệu như méo miệng, nói khó, yếu liệt tay chân, cần đưa đến cơ sở y tế ngay.

Ngoài ra, khi trong cuộc nhậu có người xuất hiện khó thở, rối loạn nhịp tim, da tái nhợt hoặc tím, lơ mơ, co giật, nôn ói nhiều lần, cần đưa đi cấp cứu ngay, không chờ “ngủ một lát cho khỏe”

Biến chứng tiêu hóa dễ bị bỏ qua

Bên cạnh đột quỵ, viêm tụy cấp là một trong những biến chứng nguy hiểm thường gặp sau các bữa tiệc nhiều rượu bia và chất béo.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đô, Phó khoa phụ trách điều hành khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cho biết hơn một năm khoa ghi nhận 152 ca viêm tụy cấp. Trong đó, rượu bia là nguyên nhân thường gặp nhất, chiếm 34,2%. Kế đến là tăng triglyceride máu, chiếm 31,6%. Đáng chú ý, có tới 21,1% trường hợp viêm tụy cấp diễn tiến nặng và tỷ lệ tử vong là 2,6%.

“Điều này cho thấy viêm tụy cấp không hề hiếm gặp và hoàn toàn có thể đe dọa tính mạng nếu chủ quan”, bác sĩ Đô nói.

Một ca nhập viện viêm tuỵ cấp do uống rượu bia. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Bình thường, tuyến tụy tiết men tiêu hóa giúp phân giải thức ăn. Khi ăn uống quá mức, đặc biệt nhiều rượu bia và chất béo, các men này có thể hoạt động “quá đà” và tự gây tổn thương tuyến tụy, dẫn đến viêm tụy cấp.

Người bệnh thường xuất hiện đau dữ dội vùng trên rốn, cơn đau có thể lan ra sau lưng, kèm buồn nôn và nôn nhiều lần nhưng không giảm đau. Trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, khó thở, vã mồ hôi, diễn tiến xấu rất nhanh chỉ trong 1-2 ngày.

Bác sĩ Đô khẳng định không có ngưỡng rượu bia nào thực sự an toàn. Ngay cả khi uống với lượng nhỏ, rượu vẫn có những tác động nhất định đến cơ thể. Lạm dụng rượu bia làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Bộ Y tế khuyến cáo nam giới trưởng thành không nên uống quá 2 đơn vị rượu/ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị/ngày. Một đơn vị rượu tương đương 30 ml rượu mạnh, 100 ml rượu vang hoặc 330 ml bia.

Dịp Tết là thời điểm vui vẻ, nhưng theo các bác sĩ, tiết chế rượu bia, ăn uống điều độ và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường chính là cách bảo vệ sức khỏe tốt nhất, tránh những biến chứng đáng tiếc chỉ vì “vui quá chén” trong những ngày cuối năm.